Czy na pewno mówisz poprawnie? Sprawdź najczęściej popełniane błędy językowe! Część II

Drukuj Kategorie: Autor: Gosia

Z uwagi na ogromne zainteresowanie wpisem Czy na pewno mówisz poprawnie? Sprawdź najczęściej popełniane błędy językowe! oraz dodatkowe przykłady, którymi dzieliliście się w komentarzach postanowiłam stworzyć drugą część artykułu, w którym przedstawię kolejne błędy językowe, popełniane bardzo często, zazwyczaj nieświadomie. A przecież w budowaniu naszego wizerunku to, jak się wysławiamy ma ogromne znaczenie!

 

Nawet, jeśli nie zwracasz większej uwagi na poprawność językową czy uważasz, że mówisz prawidłowo, to warto zapoznać się z poniższymi przykładami, bo tak jak napisałam: niejednokrotnie po prostu nie zdajemy sobie sprawy z tych błędów, głęboko zakorzenionych w naszych głowach.

 

Pomimo, że staram się mówić poprawnie i bardzo dużą uwagę przywiązuję do języka, mnie również zdarza się czasem popełniać błędy. Chodzi właśnie o to, aby po pierwsze zdać sobie z nich sprawę, a po drugie powtarzać, powtarzać, powtarzać ;).

 

Czy na pewno mówisz poprawnie? Sprawdź najczęściej popełniane błędy językowe!

 

Przed Wami II część najczęściej popełnianych błędów językowych i kolejnych 10 przypadków do przyswojenia :). Tak jak poprzednio podaję formę niepoprawną oraz formę poprawną (to ta pogrubiona), z wyjątkiem pięciu ostatnich przykładów, które ukazują mylenie znaczenia słów lub stosowane są w nieodpowiednim kontekście. A dzisiejszą listę otwiera…

 

WZIĄŚĆ – WZIĄĆ

Zwracaliście uwagę na to słowo jako nagminnie powtarzające się jeszcze wśród wielu osób. Pierwsza forma, choć często słyszana (widziana w piśmie już rzadziej) jest oczywiście niepoprawna i w zasadzie nie wiem skąd się wzięła. Próbowałam nawet doszukać się jakichś wyjaśnień, ale bezskutecznie. Po prostu czasem mamy skłonność do wymyślania nowych wyrazów. Jak na razie „wziąść” nie przyjęło się do poprawnej polszczyzny :).

 

TYLKO I WYŁĄCZNIE – TYLKO/WYŁĄCZNIE

Mamy tutaj tzw. masło maślane. Oba wyrazy oznaczają to samo, zatem niepoprawne będzie użycie naraz i „tylko” i „wyłącznie”. Czasem językoznawcy dopuszczają taką formę, jednak tylko w przypadku, gdy chcemy bardzo mocno zaakcentować dane sformułowanie. Większość zaleca jednak, aby wyrazy stosować oddzielnie.

 

OKRES CZASU – OKRES/CZAS
Bardzo podobnie jak w poprzednim przykładzie. Mówimy albo o jakimś okresie, albo o jakimś czasie, np. „w tym czasie” lub „w tym okresie”, ale już nie „w tym okresie czasu”.

 

POD RZĄD – Z RZĘDU

Często słyszane czy widziane „pod rząd” to rusycyzm, który tak się rozpowszechnił, że niektórzy językoznawcy dopuszczają go, jednak tylko w mowie potocznej. W innych przypadkach jedyna poprawna forma to „z rzędu”. Aby łatwiej to zapamiętać proponuję krótki wierszyk: „Nie mów pod rząd, bo zrobisz błąd; mów z rzędu, nie będzie błędu”.

 

TRZCIONKA – CZCIONKA

Być może błąd ten wziął się z chęci niezwykle poprawnej wymowy i może być mylony np. ze słowem strzelać (nie powiemy/napiszemy „szczelać”, tylko „strzelać”). Jednak jedyną poprawną formą jest czcionka.

 

 

I kilka propozycji, w których mylone są znaczenia dwóch wyrazów lub zastosowana jest niepoprawna forma:

 

TĄ – TĘ

Istnieje bardzo prosta zasada, dzięki której łatwo zapamiętać w jakich przypadkach należy użyć poprawnej formy, zatem: TĘ używamy w połączeniu z rzeczownikiem, który kończy się również na „ę”, z kolei TĄ używamy w połączeniu z rzeczownikiem, którego końcówka to „ą”.

Jeszcze inaczej: formę „tę” używamy w przypadku biernika, np. „podaj mi tę kawę” (a nie „podaj mi tą kawę”), a „tą” w przypadku nadrzędnika, np. „lubię chodzić po mieście z tą kawą”.

Co ciekawe, językoznawcy dopuszczają obie formy (biernika) w przypadku języka mówionego (czyli „podaj mi tę/tą kawę”), jeśli zaś chodzi o język pisany poprawnie będzie tylko, jeśli zastosujesz się do powyższych zasad.

 

PROSZĘ PANIĄ – PROSZĘ PANI

Bardzo często przenosi się do języka „proszę panią” w niepoprawnym znaczeniu, np. „proszę panią, która godzina?”. Jest to niepoprawne użycie tego zwrotu, gdyż prawidłowo zapytalibyśmy: „proszę pani, która godzina?”. Zatem możemy „prosić panią o coś”, a w przypadku, kiedy zwracamy się do kobiety powiemy „proszę pani”. Najłatwiej będzie to wytłumaczyć na przykładach: „Proszę panią o wybaczenie, niepotrzebnie to powiedziałem” i „Proszę pani, czy zasługuję na wybaczenie?”.

 

PÓŁTORA – PÓŁTOREJ

Tutaj zasada jest całkiem prosta, wystarczy zwrócić uwagę na rodzaj. Półtora odnosi się do rodzaju męskiego i nijakiego, np. półtora miesiąca (ten miesiąc), półtora roku (ten rok), półtora metra (ten metr), półtora litra (ten litr). Z kolei półtorej będziemy łączyć z rzeczownikami rodzaju żeńskiego, np. półtorej godziny (ta godzina), półtorej szklanki (ta szklanka) czy półtorej łyżki (ta łyżka).

 

BYNAJMNIEJ – PRZYNAJMNIEJ

Ten błąd często uzasadniany jest podobieństwem brzmieniowym tych dwóch słów. Bynajmniej to zamienne słowo do: wcale/w ogóle. Zatem powiesz: „Przynajmniej ja tak sądzę”, a nie „bynajmniej ja tak sądzę”. Poprawnie będzie również: „Bynajmniej mnie to nie przeszkadza” – inaczej: wcale/zupełnie/w ogóle mnie to nie przeszkadza. I poprawna forma do przynajmniej: „Przynajmniej mógłbyś zapytać mnie o zgodę, jeśli chcesz ze mną wyjść”.

 

EFEKTOWNY – EFEKTYWNY

Efektowny czyli zwracający na siebie uwagę, atrakcyjny, piękny. Efektowny może być np. makijaż lub tort urodzinowy. Efektywny to inaczej skuteczny, wydajny. Zatem efektywny może być np. trening, dzień czy pracownik.

 

Jestem bardzo ciekawa czy często słyszysz któryś z przytoczonych dzisiaj błędów językowych? A może sam natknąłeś się na coś, o czym wcześniej nie wiedziałeś lub wydawało Ci się, że dany wyraz czy zwrot jest poprawny? Być może się powtórzę, jednak pamiętaj, że pierwszym krokiem do zmiany jest właśnie uświadomienie sobie swojego błędu.

 

Zatem, jeśli dzisiaj udało Ci się odnaleźć coś nowego, to jest to Twój mały sukces i teraz jeśli tylko będziesz zwracał uwagę na ten błąd, z pewnością po pewnym czasie w nawyk wejdzie Ci mówienie poprawnej formy. Jak zawsze czekam na Wasze sugestie i uwagi :).

Kup licencję

Podobne wpisy

  • ula

    Wziąć, a nie wziąść, włączac, a nie włanczać…

  • Dorota

    To są błędy, które „wynosi się z domu” i szkoła powinna je eliminować. Pamiętam, jak nauczycielki w mojej podstawówce powtarzały: „Proszę panią do tańca” – bardzo skuteczne, bo zapada w pamięć.
    Inny przykad: „ubrać … kurtkę”. Zawsze mnie to strasznie dziwiło i trochę śmieszyło. Ostatnio jednak sporo przebywałam ze znajomymi, którzy tak mówią, no i łapię się na tym, że sama też już prawie zaczęłam popełniać ten błąd ;-). Z drugiej strony, niegrzeczne wydaje mi sie poprawianie ludzi.

    • Gosia Mostowska

      Zgadzam się z Tobą Dorota, wiele błędów wynosimy z domu, i dobrze, gdyby szkoła je eliminowała, jednak niestety nauczyciele nie zawsze wpajają nam poprawne formy.

      Mnie również niezręcznie jest czasem poprawiać innych, jednak jeśli są to osoby mi bliskie, robię to, ponieważ jeśli sama byłabym na ich miejscu to chciałabym, aby ktoś zwrócił mi uwagę, abym w przyszłości nie musiała popełniać ponownie tych samych błędów. Wg mnie ważne tutaj jest, aby robić to taktownie, w odpowiednim czasie i z odpowiednim podejściem, tak aby osoba nie czuła się w żaden sposób urażona :)

      • Dorota

        Temat błędów w ogóle jest super ciekawy. Oczywiście tych tu – takich błędnych nawyków językowych, o których piszesz, trzeba starać się unikać, zwłaszcza w sytuacjach oficjalnych. Generalnie uważam jednak, że powinniśmy trochę mniej bac się błędów, bo to nas strasznie w zyciu hamuje. Napisałam nawet krótki post o traktowaniu błędów językowych u dzieci :-)
        http://ksiazkiea.com/3-powody-dla-ktorych-ciesze-sie-z-bledow-mojego-dziecka/

        • Gosia Mostowska

          Dzięki Dorota za Twój wpis! Pokazujesz w nim bardzo istotną rzecz – jak delikatnie i bardzo użytecznie poprawić błąd językowy bez oficjalnego poprawiania :)

          I masz rację – nie bójmy się popełniać błędów! Jeśli w obawie przed powiedzeniem czegoś niepoprawnie (w sytuacji, gdy nie jesteśmy pewni czy przekonani), zamkniemy się na innych, to droga naszego rozwoju również zostanie zamknięta, a przecież tego nie chcemy ;)

  • Jolly Roger

    Adoptować (od adopcja) – adaptować (od adaptacja)